رودخانه زاب

رود زاب رودی است که در ناحیه کردستان جاری است و یونانیان آن را لیکوس می‌گفته‌اند. سرچشمه رود زاب از کوه داروجان است و جلگه زاب را مشروب کرده، کوه آهنگران و کوه بزنیان را قطع می‌کند و وارد رود دیاله می‌شود در قسمت‌های مختلف به اسامی گاورود و رود سیروان نامیده می‌شود. این رود از کوه‌های حوالی گردنه اسد آباد در مغرب کوه الوند سرچشمه می‌گیرد و از مشرق به مغرب تا سرحد عراق جاری است و از تنگه‌های باریک راهی برای خود حفر کرده، از کوه شاهو و کوه کله سر می‌گذرد و به طرف جنوب غربی منحرف شده بالاخره به دجله می‌رسد.

همچنین آمده‌است، زاب نام یکی از پادشاهان قدیم ایران است. چندین نهر را در عراق بنام زاب خوانند و همچنین رود زاب نام دو رود از توابع رود دجله است. یکی از آن دو بزرگ و به زاب اصلی مشهور است. و دیگری کوچک و نام آن زاب اسفل است . این دو رود در کوهستان‌های اطراف ایران طرف چپ دجله فرو می‌ریزد. چشم انداز دریاچه دوکان از زاب کوچک تغذیه می‌شود.

imagesOWY4ONNT

4

رودخانه زاب سردشت به دلیل واقع شدن در بخش میانی به واسطه كوه های بلند جنگلی، دره ای ژرف به وجود آورده كه تا قسمت فعلی (قسمت جنوبی سردشت) امتداد یافته است. مهم ترین تنگه این بخش «تنگه گرژال» است كه به تازگی سدی بر روی آن ساخته می شود. شاخه ای از «زاب» صغیر از كوه های شمال غرب پیرانشهر (سیاه كوه با ارتفاع ۳۵۷۸ متر) سرچشمه می گیرد. همچنین آب شعبه هایی مانند «چم لاوین»، «چم بادین» و جانداران به تنگه گرژال می ریزد. این رود دردشت «كلوی» در ۶ كیلومتری سردشت و در پیچ و خم كوهستان جریان دارد و با پیوستن شعبه های دیگری به آن مانند چم، شلماش و زرگه، مرز بین ایران و عراق را در منطقه «آلان» پدید آورده است. این رودخانه از طریق «چم تیت» وارد خاك عراق شده و با رودهای دیگر به دریاچه «دُوكان» عراق می رسد و بعد به دجله می پیوندد. در كنار همین رود ابومسلم خراسانی، مردان بن حمار آخرین خلیفه اموی را شكست داد.

8

رودخانه زاب کوچک از ایران سرچشمه گرفته و در عراق به دجله می‌ریزد. این رودخانه نزدیک به ۴۰۰ کیلومتر طول داشته و حوضه آبریز ی برابر با ۲۲۰۰۰ کیلومتر را در برمی‌گیرد. در کنار همین رود بود که ابومسلم خراسانی بر مروان حمار (آخرین خلیفهٔ اموی) غلبه یافت.

دو سد در سر راه این رود ساخته شده است. این رود از دامنه‌های زاگرس سرچشمه گرفته و از غرب ایران خارج می‌شود. رودخانه زاب کوچک در بالا دست در دره‌های کوه زاگرس جریان دارد.

رود کلوی (زاب) از گردنه میدان با ۲۱۴۰ متر ارتفاع از سطح دریا سرچشمه می‌گیرد و از شرق به غرب جاری می‌شود و سپس جریان خود را به سوی جنوب کج می‌کند و در دره‌ای عریض و مستقیم منطقه پیرانشهر به سوی سردشت ادامه می‌یابد. از آن طرف سردشت یعنی ابتدای جلگه به هنگام خروج از ایران به طرف غرب جریان پیدا می‌کند و سرانجام به دجله می‌ریزد.

5

42937

به طور کلی زاب کوچک دارای جریان آب دائمی است و در سرتاسر سال خشک نمی‌شود. این رودخانه و درهٔ عمیق آن یکی از دیدنی‌ترین رودخانه‌های استان‌های غربی است که به خودی خود دارای جاذبه‌های جهانگردی است.

اهمیت اجرای پروژه های توسعه منابع آب در حوضه دریاچه ارومیه با توجه به پتانسیل مناسب آب و خاک منطقه و همچنین تراکم جمعیت در حاشیه آن شرایطی را ایجاد می نماید که جهت حفظ، بهبود و بهره برداری بهینه از این منابع؛ پروژه های آبی متعددی مورد مطالعه قرار گیرد.

11

درجهت حفظ شرایط اکوسیستم منطقه و همچنین بهبود وضعیت دریاچه ارومیه، بررسی های متعددی در طول سالهای اخیر بعمل آمده است، که مناسبترین آنها طرح انتقال آب مازاد رودخانه زاب می باشد. اهمیت این طرح با توجه به این نکته که سالیانه بیش از ۲ میلیارد مترمکعب آب با کیفیت مناسب توسط این رودخانه از کشور خارج می شود، بیشتر مشخص می شود.

رودخانه زاب از بهم پیوستن رودخانه های آواجرچای و لاوین چای تشکیل می شود. در این طرح آب مازاد سرشاخه های رودخانه زاب به حوضه آبریز رودخانه گدار و نهایتاً به دریاچه ارومیه منتقل خواهد شد. به این منظور آب رودخانه بادین آباد با احداث بند انحرافی بادین آباد و کانالی بطول تقریبی ۴ کیلومتر به مخزن سد کانی سیب منتقل می شود. که در این بین آبیاری ۶۲۰۰ هکتار از اراضی کشاورزی بادین آباد نیز از طریق این بند صورت خواهد گرفت.

زاب-11

سد مخزنی کانی سیب بر روی رودخانه زاب در ۱٫۵ کیلومتری بالادست روستای کانی سیب در حال احداث می باشد. با آبگیری مخزن این سد آب توسط کانالی بطول ۳ کیلومتر، به دهانه ورودی تونلی با قطر ۵٫۵ متر وارد شده، پس از طی مسافتی بطول ۳۰ کیلومتر در داخل تونل از میان مناطق آبرفتی و کوهستانی، از حوضه آبریز زاب به حوضه آبریز گدار منتقل شده؛ در نهایت به دریاچه ارومیه خواهد ریخت. بدین ترتیب حدود ۸۰۰ میلیون مترمکعب آب رودخانه زاب بمنظور تامین نیازهای زیست محیطی دریاچه ارومیه به این حوضه منتقل می گردد.

روی رودخانه زاب صغیر ۳ پل ساخته شده است: «پل قلاتاسیان» را در اواسط قرن سیزدهم شیخ مولانا صادق از مریدان شیخ یوسف شمس الدین برهان میان روستاهای بنی آوا و موسالان ساخت. «پل فلزی» كه در سه راهی سردشت ـ مهاباد ـ بانه است از سوی عزیزخان مركی سردار كل از رجال معروف دوره قاجاریه و داماد میرزا تقی خان فراهانی ساخته شده است. سومین پل نیز «پل تیت» در ۶ كیلومتری روستای «بیتوش» است. رودخانه زاب در مسیر خود از پیرانشهر، سردشت تا عراق چشم اندازهای بسیار زیبا را به وجود آورده كه بویژه در فصل بهار بسیار تماشایی است.

امتیاز شما
[Total: 44 Average: 3.4]

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفا پاسخ سوال زیر را وارد کنید * Time limit is exhausted. Please reload the CAPTCHA.