ارگ انار

شهرستان انار در شمال استان کرمان قرار دارد. در مرکز این شهر کهن یک ارگ تاریخی قرار دارد. مساحت این ارگ ۱۱هزار و ۱۷۹ متر مربع است. تاریخ احداث این بنا بر اساس گزارش ثبتی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران به دوره‌های پیش از اسلام بر می‌گردد. این ارگ در دوره صفویه بازسازی شده و مورد استفاده مجدد قرار گرفته است.

این بنا در دوره ساسانی شکل گرفته و در دوره اسلامی تکمیل شده است، یعنی مجموعه‌ای از دوران‌های مختلف را در خودش دارد، دقیقا مثل همان حالتی که ارگ بم داشت.” ممکن است در کاوش‌ها و لایه‌نگاری‌ها، لایه‌های اشکانی یا قدیمی‌تر نیز در این ارگ یافت شود.

بناهای داخلی اين ارگ حدود ۲۵ سال پيش سالم بوده، به خصوص اطاق های دو طبقه آن که کاملاً قابل استفاده بوده اند، اما یک عضو سپاه پاسداران در نخستین سال‌های پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ ایران با ورود به این ارگ بخش زیادی از ساختمان‌های داخلی آن را به این دلیل که “محل فساد” بوده‌اند، تخریب کرده است.این ارگ مورد فعاليتهای پژوهشی نظير کاوش ها و حفاری های باستان شناسانه قرار نگرفته است.

پلان ارگ به شکل مستطيل می باشد که در جهت شرق به غرب کشيده شده است . اين پلان مستطيل شکل بر روی تپه ای واقع شده که توسط شش برج و بارو ، محصور گرديده است.اين ارگ متشکل از فضاهای يک طبقه و دو طبقه ای است که فضاهای يک طبقه عمدتاً در حاشيه ارگ قرار گرفته اند و دارای کاربری خدماتی ، مسکونی بوده اند و در واقع بخش عامه نشين آن محسوب می شود که شامل فضاهای خدماتی نظير اصطبل ها ، طويله ها و … و همچنين محل سکونت مردم عادی و خدم و حشم می باشد .

بناهای دو طبقه که در مرکز ارگ واقع شده اند مقر حکومتی و مرکز سياسی ارگ می باشند که کاوش های باستان شناسی می تواند در بررسی دقيق نوع نقشه ، معرفی فضاها ، عناصر تشکيل دهنده و نحوه استقرار آنها در مجموعه کمک شايانی کنند .ورودی ضلع شمالی این ارگ که بین دو برج قرار گرفته، در اثر تخريب در ابتدای انقلاب ايجاد شده است. ورودی اصلی در ضلع جنوبی قلعه در خیابان رازی قرار دارد .

بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش های دفاع مقدس که به ستاد کل نیرو های مسلح ایران وابسته است، قصد دارد در حریم این ارگ، آرامگاه شهید گمنام بسازد. این تصمیم با واکنش فعالان میراث فرهنگی مواجه شده است. فعالان میراث فرهنگی می‌گویند احداث آرامگاه ۱۵ متری در ۱۰۰ متری این ارگ ساسانی که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده، حریم حفاظتی و بصری آن را به خطر می‌اندازد.

شهر انار تا پیش از حمله عرب ها به ایران، ابان نام داشته است. این شهر در دوران باستان بخشی از “ولایت استخر ” فارس بوده اما از حدود ۱۵۰۰ سال پیش در قلمرو کرمان قرار گرفت. آبان یشت یکی از یشت های اوستاست و با توجه به اینکه مردم کهن این شهر، زرتشتی بوده اند؛ احتمال داده شده که نام آبان از اوستا گرفته شده باشد. این ارگ در سال ۱۳۸۹ در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

مطالب مرتبط